داستانی تلخ به نام زوال فرهنگ، در بستر عشرت

داستان مشهد (بافت حرم)

چمدان ها را میبندیم و اینبار راهی دیار عاشقان و ادبا میشویم. به مرکزشهر میرویم، خیابان امام رضا را امتداد میدهیم. از کنار رهگذرانی که برخی با قدمهای تند و برخی با گام هایی که اندکی برای پرسیدن، انگشتری، یادگاری و شاید عطریاز جنس مشهد، از سرعت خود کاسته اند، میگذریم. بازار را را رد میشویم و به محلاتتاریخی مشهد میرسیم. اهل اینجا که باشیمیدانی اگر شهر آرام باشد و همه چیز سرجای خودش و به قاعده باشد، دوست داری از شهر و هویت شهری خود و اتفاقات شهری لذت ببری.گاهی هم با گوشه چشم به حرم چشم میدوزی و به هنر سازنده اش آفرینی میگویی... اماشهر باید آرام باشد و همه چیز به قاعده!

مثلا اگر درست همین زاویه دید با مهمانیناخوانده و نطلبیده مخدوش شود، نه دیگر اینجا خواهی ایستاد و نه تعاملی را با محیطحس خواهی کرد. اندکی بالاتر را نگاه میکنیم، حرم در زیر پوششی از آسمانی بتنی به نام هتل، در حال زنده مانیست. و اهالی که دلنگران از سبز شدن این مجموعه اند.

صدای نعره مستانه جرثقیل ها، هیاهوها و فریاهای کارگرانی که به امید لقمهای نان در کشمکش افکار زاییده از بورژوازی عده ای سخت مشغول کار هستند؛ شده درستیغ آفتاب ظهر تابستان یا سوز سرمای شبانه زمستان مشهد... . سنگ ها و آجرهایکی پس از دیگری بالا میروند، ماشین های حفاری و مته های بزرگی که با دل هر آنچهبود و هست و با زمین و شهر عجین شده، و عجیب حفر می کنند و میخراشند...

بافت تاریخی اطراف حرم ، بافتی است باقی مانده از دوران قاجار و خاطراتیاز زندگی مردمی و زائرانی که به عشق امام رضا به مشهد آمده بودند... و ساخت خانههایی پر عظمت که در مقیاس و سادگی اغراق برانگیزش غریب گز بودن ساکنانش تبلوریافته است.این خانه ها در فراز و نشیب های سنگین قاجاری سالم ماند هرچند به حریمآن ها که قطعا حاوی نشانه هایی از تاریخ ما بود تجاوز شد و امروز شاهد هدف عینیت بخشیدن به شعار لوکوربوزیه [وی به عنوان یکی از اولین پیشگامان معماری مدرن و سبکبینالمللی مشهور است] که همان زندگی به سیاقی ماشینی در دنیای مدرن بود.

از نظرنشانه شناسی این دو خانه ها در کنار هم حاوی جنبه های مخفی اینانند... اما آنچهمرا به نوشتن داشت بدنه قاجاری است که در جای جای دیگر بافت تاریخی اطراف حرم قراردارد و خود همین آجرها و گچها اگر در هرکجای این جهان بود مرمت میشد و استفادهمیشد اما بزرگان تصمیم دیگری برای این اسناد تاریخی دارند..آری تخریب و تحقق اهدافسیستم سرمایه داری و به اعتبار نتیجه هویت اسلامی/ایرانی از شعوری که بر آن استوارگشته است، تنزل میکند به شعاری در محافل و دورهمی و «فرهنگ» اصیل ملی و اعتقادی از جانب گروه هایی ذینفوذ بی اعتبار میشود.

شاید زمان آن رسیده است که بر عشق رفته مرثیه ای بخوانیم و بگوییم که کجاستای یار آغوش تو...